Onderzoeksdomein 2.

‘de leerkracht’

Onderzoeksdomein 2 handelt over de actoren die succesrijke onderwijsloopbanen moeten helpen faciliteren: scholen en onderwijsprofessionals. Vooreerst wordt vooruitgeblikt op de rol van leerkrachten en onderwijsprofessionals in de toekomst (onderzoekslijn 2.1); vervolgens onderzoeken we nieuwe sporen voor een continue professionalisering van de teams van leerkrachten en andere beroepskrachten die scholen en leerlingen moeten ondersteunen (onderzoekslijn 2.2). Het loopbaanbeleid t.a.v. deze professionals wordt ook bekeken vanuit de prioriteiten van het schoolbeleid (onderzoekslijn 2.3 en onderzoekslijn 2.4)

De andere onderzoekslijnen in dit luik zoomen in op specifieke aspecten van diversiteit en sociale ongelijkheid. Belangrijke beleidsdossiers zoals de bijsturing van het GOK-beleid (onderzoekslijn 1.3), het M-decreet (onderzoekslijn 1.4), taalbeleid (onderzoekslijn 1.3), duaal leren en omgaan met diversiteit (onderzoekslijn 1.6) komen daarbij aan bod.

Onderzoekslijn 2.1:

Leraar van de 21ste eeuw: verwachtingen, beleving en ontwikkeling

Samenvatting

De maatschappij verandert snel. Verwachtingen ten aanzien van burgers in de huidige maatschappij evolueren ook aan een hoog tempo. Onderwijsprofessionals (leraren, directies, zorg-professionals) dienen leerlingen dan ook steeds in veranderende contexten op steeds evoluerende omstandigheden voor te bereiden. De voorbereiding van onderwijsprofessionals zelf op deze taak dient dan ook een dynamisch gegeven te zijn. Veranderende omstandigheden zoals onder meer de steeds groter wordende diversiteit noopt onderwijsprofessionals tot het aannemen van een veranderende rol in het onderwijsleerproces. Dit leidt tot de volgende vragen: wie is de onderwijsprofessional van de 21° eeuw? Welke rollen kunnen aan de onderwijsprofessional worden toebedeeld in de steeds sneller veranderende maatschappij? Hoe kunnen onderwijsprofessionals op deze verschillende rollen worden voorbereid? En hoe kunnen we anticiperen op de inhiberende factoren voor onderwijsprofessionals om deze veranderende rol op te nemen, en om handelingsverlegenheid tegen te gaan?

Promotoren

Promotor: Peter Van Petegem
Co-promotoren: Geert Devos

Geplande activiteiten 2016-2017

Dit onderzoek zal volledig afgerond worden tegen eind 2017. Hiertoe wordt een literatuurstudie uitgevoerd, interviews met deskundigen vooropgesteld, een Delphi-studie opgezet en een kwantitatief vragenlijstonderzoek uitgevoerd.

Download hier het volledig meerjarenplan

Onderzoekslijn 2.2:

Collectief leren en buitenschools leren

Samenvatting

Deze onderzoekslijn bestaat uit twee modules: team-teaching en buitenschools leren. De eerste module van deze onderzoekslijn beoogt diepgaand inzicht op te bouwen in bestaande praktijken van team teaching in het Vlaamse basisonderwijs, met focus op beweegredenen en randvoorwaarden bij deze praktijken, alsook op de implicaties van team teaching op leer- en ontwikkelingskansen van leerlingen, op professionalisering van leraren en op schoolontwikkeling. De tweede module focust op buitenschools leren dat staat voor leraren en schoolteams die leren van professionals buiten de eigen werkcontext door doelgericht samen te werken rond een gedeelde leervraag. De onderzoeksdoelstelling is het beter begrijpen van beweegredenen en uitkomsten van dergelijke samenwerking op niveau van leerlingen, leerkrachten(team) en school, en hoe deze zich verhouden tot processen van schoolontwikkeling.

Promotoren

Promotor: Kaat Delrue
Co-promotoren: Geert Devos

Geplande activiteiten 2016-2017

In 2016-2017 wordt gefocust op de module rond team-teaching. Hiertoe zullen een literatuurstudie, focusgesprekken en casestudies uitgevoerd worden.

Onderzoekslijn 2.3:

Personeelsbeleid vanuit schoolperspectief

Samenvatting

Centraal binnen dit onderzoek staat het schoolbeleid met twee deelaspecten, namelijk het strategisch beleid en het personeelsbeleid van de school. Uiteraard zijn er verschillende variabelen die een invloed uitoefenen op het schoolbeleid of die hierdoor zelf beïnvloed worden. De schoolleiding neemt ongetwijfeld een cruciale rol in. Daarnaast dient ook rekening te worden gehouden met interne en externe contextuele factoren, schoolkenmerken alsook met persoonlijke factoren op leraarniveau. Het
uiteindelijke doel van schoolbeleid omvat op leraarniveau het welbevinden van de leraar en het professioneel leren van de leraar. Scholen moeten zich dus bewust zijn van het belang van een goed personeelsbeleid dat ondersteunend werkt voor en geïntegreerd wordt in het ruimere schoolbeleid.

Er worden vijf hoofdonderzoeksvragen (verfijnd in verschillende deelonderzoeksvragen)vooropgesteld:

  1. Hoe stemmen scholen het strategisch en het personeelsbeleid op elkaar af?
  2. Hoe is de relatie tussen leiderschap, personeels- en strategisch beleid, schoolkenmerken en leerkrachtkenmerken enerzijds en welbevinden en professioneel leren van leerkrachten anderzijds?
  3. Wie neemt een leidinggevende rol op voor het strategisch en personeelsbeleid?
  4. Hoe ziet de wisselwerking eruit tussen schoolkenmerken en het schoolbeleid?
  5. Hoe beïnvloeden structurele en culturele schoolkenmerken de opvattingen van leerkrachten en hun doelmatigheid?

Promotoren

Promotor: Geert Devos
Co-promotoren: Peter Van Petegem

Geplande activiteiten 2016-2017

In 2016-2017 worden twee reviewstudies voorzien: één omtrent leerkrachtevaluatie en één omtrent professionele ontwikkeling van leerkrachten waarbij in eerste instantie gefocust wordt op het beschikbare kwantitatieve onderzoek omtrent deze thematieken en in tweede instantie een aanvulling hiervan voorzien wordt met kwalitatief onderzoek. Tevens zal een verdere analyse op beschikbare kwantitatieve gegevens bekeken worden (SSL, OBPWO). Daarnaast worden de kwalitatieve casestudies voorbereid (instrumentenontwikkeling, selecties van scholen). De start van de dataverzameling is voorzien voor het najaar 2017.

Download hier het volledig meerjarenplan

Onderzoekslijn 2.4:

Loopbaan van onderwijsprofessionals

Samenvatting

Door middel van dit onderzoek wordt inzicht verschaft in de mechanismen die een rol spelen bij de keuzes die onderwijsprofessionals maken tijdens hun professionele loopbaan. Daarnaast wordt nagegaan hoe die keuzes een invloed hebben op het personeelsbeleid in scholen.

Er worden drie onderzoeksvragen vooropgesteld:

  1. Welke keuzes maken onderwijsprofessionals doorheen hun loopbaan? Welke strategieën hanteren onderwijsprofessionals hiertoe?
  2. Welke overwegingen spelen een rol in het maken van keuzes in hun onderwijsloopbaan?
  3. Welke impact hebben de keuzes van onderwijsprofessionals op de mogelijkheden die schooldirecties hebben om personeelsbeleid te voeren?

Promotoren

Promotor: Peter Van Petegem
Co-promotoren: Geert Devos

Geplande activiteiten 2016-2017

Dit onderzoek start pas op 1 januari 2018.